Ulof Palme
International Center Olof Palme
Ulof Palme (puno ime, u originalu - Sven Olof Joachim Palme), rođen je 30. januara 1927. godine u Stokholmu. Nakon srednje škole, završio je studije umetnosti 1948. godine na Koledžu Kenzon u Ohaju (Sjedinjene Američke Države). Produžio je svoj boravak za još tri meseca nakon diplomiranja, auto-stopom obilazeći Sjedinjene Države sa svega 300 dolara u džepu. Tokom tok proputovanja je uvideo stepen nejednakosti i rasne segregacije koji je u to vreme postojao u Americi, kao Makartijev lov na veštice. Sve to ga je prvi put nateralo da razmisli o svom angažovanju u politici.
Po povratku u Švedsku upisao je Pravni fakultet u Stokholmu i diplomirao 1951. godine. Iste godine se uključio u politiku kroz svoje članstvo u Švedskoj studentskoj uniji. Kao član studentske političke organizacije bavio se međunarodnim odnosima i posetio skoro sve evropske države (u oba dela tada podeljene Evrope).
U Aziji je, tokom 1953. godine, proveo tri meseca obilazeći Cejlon, Burmu, Tajland, Singapur i Indoneziju. Tada je uvideo posledice viševekovnog kolonijalizma i imperijalizma. Ova poseta, zajedno sa prethodnim obilascima SAD i Evrope su u najvećoj meri uobličile Palmeov pogled na svet i formirale ga kao borca protiv nejednakosti, ne samo u Švedskoj već i širom sveta.
Karijeru profesionalnog političara započeo je 1952. godine, u sekretarijatu socijal-demokratskog predsednika Švedske Tage Erlandera (Tage Erlander). Od 1963. godine je član Vlade Švedske. Na početku ministar bez portfelja, 1965. postaje ministar saobraćaja i komunikacija, gde se zalagao za dalje unapređenje radija i televizije trudeći se da obezbedi njihovu manju zavisnost od komercijalnih interesa. Tokom 1967. godine postaje ministar obrazovanja i svoj mandat koristi kako bi reformisao obrazovni sistem (posebno visoko obrazovanje) i učinio ga demokratičnijim.
Napokon, 1969. godine, Ulof Palme nasleđuje Tage Erlandera na mestu predsednika Socijal-demokratske partije Švedske i na mestu premijera Švedske. Na toj poziciji ostaje sve do 1976. godine, kada njegova partija gubi izbore. Nakon nove izborne pobede, 1982. godine vraća se na mesto premijera, gde ostaje sve do smrti 1986. godine.
Palme je, uz Daga Hamaršelda (Dag Hammarskjöld), svakako najpoznatiji švedski političar. Njegovo ime se čak sa još većim poštovanjem izgovara van Švedske nego u njegovoj otadžbini. To je posledica ne samo 125 meseci tokom kojih je Palme bio premijer Švedske već njegove celokupne karijere, u kojoj su mu stalni prioritet bili međunarodni odnosi.
Ulof Palme je ostao u sećanju kao političar koji nije izbegavao da jasno iznese svoje mišljenje, često ne koristeći diplomatski rečnik. Takav pristup mu je doneo veliki broj prijatelja na svim kontinentima, ali i sličan broj kritičara, posebno u Švedskoj. Tako je Henri Kisindžer (Henry Kissinger) na pitanje o Palmeu odgovorio kako mu se obično ne dopadaju ljudi sa kojima se slaže, a dopadaju oni sa kojima se ne slaže, dodajući suvo: ”A Palme mi se dopadao - veoma”.
Potrebno je predstaviti neke njegove političke stavove, kako bi mogao da se, barem delimično, približi Palmeov način razmišljanja. Žestoko je kritikovao Sjedinjene Države zbog rata u Vijetnamu, a sastao se i sa kubanskim predsednikom Fidelom Kastrom (Fidel Castro), tako da je često optuživam za antiamerikanizam i sklonost komunizmu. Nasuprot tome, snažno je osudio gušenje praškog proleća od strane Sovjetskog Saveza. Kritikovo je i širenje nuklearnog arsenala tokom hladnog rata, Frankov režim u Španiji, aparthejd u Južnoafričkoj republici. Pored toga, pružao je neskrivenu podršku (političku i finansijsku) Afričkom narodnom kongresu i PLO-u u Palestini.
U šetnji do kuće nakon bioskopske predstave, Ulof Palme i njegova supruga Lisbet su napadnuti u ulici Svevegen (Sveavägen), u samom centru Stokholma. Hicima iz pištolja, napadač je smrtno ranio Ulofa Palmea, dok je Lisbet Palme, iako takođe ustreljena, preživela povrede. Ovaj napad se dogodio tokom večeri, 28. februara 1986. godine. Ulof Palme je proglašen mrtvim 1. marta u 00.06 časova ujutro. Slučaj njegovog ubistva još uvek nije rasvetljen.
